Εγκεφαλική Παράλυση

Η εγκεφαλική παράλυση (ΕΠ) είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει κυρίως την κίνηση, τη στάση του σώματος και τον κινητικό έλεγχο. Οφείλεται σε βλάβη ή διαταραχή της ανάπτυξης του εγκεφάλου, η οποία μπορεί να συμβεί πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τη γέννηση. Η πρώτη συστηματική περιγραφή της εγκεφαλικής παράλυσης αποδίδεται στον William Little τον 19ο αιώνα. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, η σύγχρονη εκτίμηση της συχνότητάς της είναι περίπου 1,6 ανά 1.000 ζωντανές γεννήσεις.

Πρόκειται για μια ομάδα μη προοδευτικών κινητικών διαταραχών. Αυτό σημαίνει ότι η εγκεφαλική βλάβη δεν εξελίσσεται, ωστόσο η κλινική εικόνα και οι λειτουργικές ανάγκες του παιδιού μπορεί να μεταβάλλονται καθώς μεγαλώνει και αναπτύσσεται.

Η προωρότητα και το χαμηλό βάρος γέννησης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση εγκεφαλικής παράλυσης.

Αίτια της Εγκεφαλικής Παράλυσης

Η αιτιολογία της εγκεφαλικής παράλυσης είναι πολυπαραγοντική και μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικές καταστάσεις, όπως:

συγγενείς βλάβες
γενετικές διαταραχές
φλεγμονώδεις διαταραχές
λοιμώξεις
ανοξικές ή υποξικές βλάβες
τραυματικές βλάβες
μεταβολικές διαταραχές

Ανάλογα με το χρονικό σημείο στο οποίο προκύπτει η βλάβη, οι παράγοντες μπορούν να διακριθούν σε προγεννητικούς, περιγεννητικούς και μεταγεννητικούς.

Στους προγεννητικούς παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνονται λοιμώξεις κατά την εγκυμοσύνη, επιπλοκές του πλακούντα, πολλαπλή κυοφορία και προβλήματα υγείας της μητέρας.

Στους περιγεννητικούς παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνονται επιπλοκές κατά τη διάρκεια του τοκετού, λοιμώξεις, ενδοκρανιακές αιμορραγίες, επιληπτικές κρίσεις και υπογλυκαιμία.

Στους μεταγεννητικούς παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνονται λοιμώξεις, μηνιγγίτιδα, υποξικές βλάβες, όπως μετά από πνιγμό, καθώς και τραυματικές βλάβες, όπως μετά από κάκωση της κεφαλής.

Τύποι και Μορφές

Η εγκεφαλική παράλυση μπορεί να ταξινομηθεί ανάλογα με το είδος της κινητικής διαταραχής. Οι βασικοί τύποι είναι:

Σπαστική εγκεφαλική παράλυση: χαρακτηρίζεται από αυξημένο μυϊκό τόνο και δυσκαμψία των μυών.

Δυσκινητική εγκεφαλική παράλυση: χαρακτηρίζεται από δυσκολία στον έλεγχο των κινήσεων και μπορεί να περιλαμβάνει ακούσιες κινήσεις.

Αταξική εγκεφαλική παράλυση: επηρεάζει κυρίως την ισορροπία και τον συντονισμό των κινήσεων.

Μικτή εγκεφαλική παράλυση: συνδυάζει χαρακτηριστικά περισσότερων από έναν τύπων.

Παράλληλα, η εγκεφαλική παράλυση μπορεί να περιγραφεί ανάλογα με τα μέρη του σώματος που επηρεάζονται:

Μονοπληγία: επηρεάζεται κυρίως ένα άκρο.
Ημιπληγία: επηρεάζεται η μία πλευρά του σώματος.
Διπληγία: επηρεάζονται περισσότερο τα κάτω άκρα σε σχέση με τα άνω.
Τριπληγία: επηρεάζονται τρία άκρα.
Τετραπληγία: επηρεάζονται και τα τέσσερα άκρα, με συμμετοχή και του κορμού.

Η έκταση και η βαρύτητα των κινητικών δυσκολιών μπορεί να διαφέρει σημαντικά από παιδί σε παιδί.

Συχνά Συμπτώματα της Εγκεφαλικής Παράλυσης

Η κλινική εικόνα της εγκεφαλικής παράλυσης δεν είναι ίδια σε όλα τα παιδιά. Τα συμπτώματα σχετίζονται κυρίως με την κίνηση, τη στάση και τον κινητικό έλεγχο και μπορεί να περιλαμβάνουν:

καθυστέρηση στην κατάκτηση κινητικών δεξιοτήτων
αυξημένο ή μειωμένο μυϊκό τόνο
δυσκολίες στην κίνηση και στον συντονισμό
δυσκολίες στη στάση και την ισορροπία
ασυνήθιστες ή ακούσιες κινήσεις
δυσκολίες στη βάδιση και στην εκτέλεση καθημερινών κινήσεων
ασυμμετρία στην κίνηση ή στη χρήση των άκρων

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν και άλλες δυσκολίες ή διαταραχές, όπως γνωσιακές διαταραχές, επιληψία, πόνος, διαταραχές της κύστης και συμπεριφορικές δυσκολίες.

Ο Ρόλος της Φυσικοθεραπείας

Η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση έχουν ιδιαίτερη σημασία στην εγκεφαλική παράλυση. Η διάγνωση αποτελεί αρμοδιότητα της ιατρικής ομάδας, ενώ το ιατρικό ιστορικό και η αξιολόγηση της κλινικής εικόνας του βρέφους ή του παιδιού συμβάλλουν στην έγκαιρη αναγνώριση κινητικών και αναπτυξιακών αποκλίσεων και στην έναρξη της κατάλληλης θεραπευτικής υποστήριξης.

Κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής, το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα χαρακτηρίζεται από αυξημένη νευροπλαστικότητα, δηλαδή από την ικανότητά του να προσαρμόζεται και να αναδιοργανώνεται μέσα από κατάλληλα ερεθίσματα και εμπειρίες.

Η φυσικοθεραπευτική παρέμβαση σχεδιάζεται σύμφωνα με την κλινική εικόνα, τις κινητικές και λειτουργικές δυνατότητες και τις ανάγκες κάθε παιδιού. Στόχος είναι η υποστήριξη της κινητικής ανάπτυξης, της λειτουργικότητας και της μεγαλύτερης δυνατής αυτονομίας του παιδιού στην καθημερινότητά του.

Παράλληλα, ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να παρέχει στους γονείς κατάλληλες οδηγίες και κατευθύνσεις, ώστε να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της αποκατάστασης και στην καθημερινή υποστήριξη του παιδιού.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη θεραπευτική υποστήριξη μπορείτε να βρείτε στη σελίδα Παιδιατρική Φυσικοθεραπεία.

Όταν η ανάγκη για θεραπευτική υποστήριξη εντοπίζεται ήδη από τη βρεφική ηλικία, μπορείτε επίσης να δείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την Πρώιμη Παρέμβαση.

Βιβλιογραφία

NeuroPhysioKids (2018)

Morgan C., Novak I., Badawi N., (2013), Enriched environments and motor outcomes in cerebral palsy: systematic reviewand meta-analysis, Pediatrics, 132, 735-746

Novak I., (2014), Evidence-based diagnosis, health care and rehabilitation for children with cerebral palsy, Journal of child neurology, 29, (8), 1141-1156

Rosen M., Dickinson J., (1992), The incidence of cerebral palsy, Am J. Obstet Gynecol., 167, 417-423

Sankar C., Mundkur N., (2005), Cerebral palsy-definition, classification, etiology an early diagnosis, Indian journal of pediatrics, 72, 865-868

Shevell M., Dagenais L., Hall N., (2009), The relationship of cerebral palsy subtype and functional motor impairment: a population-based study, Den Med Child Neurol., 51, 872-877

Συχνές Ερωτήσεις

Σε ποια ηλικία μπορεί να εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια εγκεφαλικής παράλυσης;

Τα πρώτα σημάδια μπορεί να γίνουν αντιληπτά ήδη από τη βρεφική ή την πρώιμη παιδική ηλικία. Αποκλίσεις στην κίνηση, στον μυϊκό τόνο ή καθυστέρηση στην κατάκτηση κινητικών δεξιοτήτων αποτελούν λόγους για περαιτέρω αξιολόγηση από την αρμόδια ιατρική ομάδα.

Η εγκεφαλική παράλυση είναι προοδευτική;

Όχι. Η εγκεφαλική βλάβη που σχετίζεται με την εγκεφαλική παράλυση δεν είναι προοδευτική. Ωστόσο, η κλινική εικόνα και οι λειτουργικές ανάγκες του παιδιού μπορεί να μεταβάλλονται καθώς μεγαλώνει και αναπτύσσεται.

Ένα παιδί που γεννήθηκε πρόωρα θα εμφανίσει απαραίτητα εγκεφαλική παράλυση;

Όχι. Η προωρότητα και το χαμηλό βάρος γέννησης αποτελούν παράγοντες αυξημένου κινδύνου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ένα πρόωρο παιδί θα εμφανίσει απαραίτητα εγκεφαλική παράλυση.

Μπορεί το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας να αλλάζει καθώς μεγαλώνει το παιδί;

Ναι. Καθώς το παιδί αναπτύσσεται, οι δυνατότητες και οι ανάγκες του μπορεί να μεταβάλλονται. Για τον λόγο αυτό, οι θεραπευτικοί στόχοι και το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας μπορούν να αναπροσαρμόζονται σύμφωνα με την εξέλιξη και την κλινική εικόνα του παιδιού.

Επικοινωνήστε μαζί μας